Τσάμικος

Τσάμικος

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

 

Παραδοσιακές στολές Ρούμελης
 

Ρούμελη Ρούμελη χάρτης 2

Ρουμελλιώτισα 2

 

Ο Τσάμικος είναι ανδρικός χορός, από τους πιο λεβέντικους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς. Θεωρείται όπως και ο Συρτός Καλαματιανός, πανελλήνιος χορός γιατί χορεύεται στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, όχι όμως στις νησιώτικες περιοχές και τη Θράκη. Ουσιαστικά, ο τσάμικος χορεύεται κυρίως  στις περιοχές, που εκτείνονται γύρω από τον ορεινό  όγκο της Πίνδου, της οποίας η προέκταση φθάνει  ως τα ορεινά της Πελοποννήσου.

Η ετυμολογία της λέξης «Τσάμικος», προέρχεται από τη λέξη «τσάμης». Στην Ρούμελη, Τσάμης λέγεται ο «ψηλός», ο λεβέντης και αναφέρεται μεταφορικά στο λεβέντικο ανάστημα που κατά παράδοση διαθέτουν οι χορευτές, (“τσάμι” λέγεται το έλατο ή πεύκο σε ορισμένες περιοχές ).

Λέγεται και «κλέφτικος» γιατί τον χορεύαν οι κλέφτες την εποχή της Τουρκοκρατίας.  Ανάλογα με την περιοχή, τον συναντάμε με 8 βήματα (Συρράκο), 10 βήματα (Θεσσαλία, Ήπειρος), 12 βήματα (Πελοπόννησο) και 16 βήματα. Στα σχολεία διδάσκεται η εκδοχή των 10 βημάτων. Χορεύεται σε ανοιχτό κύκλο και ανήκει στην κατηγορία των «χορών του πρώτου», όπου εκτός από τα βασικά βήματα που εκτελούν όλοι όσοι χορεύουν στον κύκλο, ο πρώτος χορευτής εκτελεί καθίσματα, στροφές, αναπηδήσεις και διάφορες άλλες φιγούρες, ανάλογα με τις ικανότητες και δυνατότητες του και τη διάθεση της στιγμής. Όταν χορεύεται ως μικτός κυκλικός χορός εκτελείται σε διπλοκάγκελο (οι άνδρες χορεύουν στον εξωτερικό κύκλο και οι γυναίκες στον εσωτερικό), ή αν χορεύουν σε έναν κύκλο,  οι άνδρες προηγούνται των γυναικών.

Ο τσάμικος έχει δύο σημαντικά χαρακτηριστικά κατά την εκτέλεσή του, το στοιχείο του θριάμβου, το οποίο εκφράζεται από τον ρυθμό του (επιβλητικό και γεμάτο μεγαλοπρέπεια) και το αγωνιστικό του στοιχείο, το οποίο εκφράζεται  από τα πηδήματα, τα χτυπήματα, τα λυγίσματα, τα γονατίσματα στη γη (κυρίως από τον πρώτο χορευτή).  

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΧΟΡΟΥ

Το μουσικό μέτρο του χορού είναι 3/4 τρίσημο, αν και σε περιοχές που εκτελείται σε πιο αργό ρυθμό, τον συναντάμε με ρυθμό 6/8 ) και το τραγούδι που τον συνοδεύουν είναι πολλά, όπως «Αμάραντος», «Ιτιά», «Ένας αητός καθότανε», «Στου παπά-Λάμπρου την αυλή» κ.α. Έχει επιλεγεί η εκτέλεση του «Αμάραντου», αν και πρέπει να γίνει αναφορά στο τραγούδι «Τσάμικο» του Μάνου Χατζηδάκη σε στίχους του Νίκου Γκάτσου και εκτέλεση από τον Μανώλη Μητσιά.

ΤΣΑΜΙΚΟΣ

Στα κακοτράχαλα τα βουνά με το σουράβλι και το ζουρνά
πάνω στην πέτρα την αγιασμένη χορεύουν τώρα τρεις αντρειωμένοι.
Ο Νικηφόρος κι ο Διγενής κι ο γιος της Άννας της Κομνηνής.

Δική τους είναι μια φλούδα γης μα εσύ Χριστέ μου τους ευλογείς
για να γλυτώσουν αυτή τη φλούδα απ’ το τσακάλι και την αρκούδα.
Δες πώς χορεύει ο Νικηταράς κι αηδόνι γίνεται ο ταμπουράς.

Από την Ήπειρο στο Μοριά κι απ’ το σκοτάδι στη λευτεριά
το πανηγύρι κρατάει χρόνια στα μαρμαρένια του χάρου αλώνια.
Κριτής κι αφέντης είν’ ο Θεός και δραγουμάνος του ο λαός.

 

Η παρτιτούρα του τραγουδιού
Τσάμικος - Γκάτσος

ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ

Αχ, για ιδέ- καλέ για ιδέ-, για ιδέστε τον αμάραντο!
Για ιδέστε τον αμάραντο, σε τι βουνό φυτρώνει καλέ!

Αχ φυτρώ- καλέ φυτρώ-, φυτρώνει μες στα δύσβατα.
Φυτρώνει μες στα δύσβατα, στις πέτρες στα λιθάρια καλέ.

Αχ, ποτέ καλέ ποτέ, ποτέ του δε ποτίζεται!
Ποτέ του δε ποτίζεται και δε κορφολογιέται καλέ.

Αχ, τον τρών’ καλέ τον τρών’, τον τρών’ τα λάφια και ψοφούν.
Τον τρών’ τα λάφια και ψοφούν, τ’ αγρίμια κι ημερεύουν καλέ.

Παρτιτούρα και μουσικό μέτρο χορού

Το μουσικό μέτρο του χορού είναι 3/4 τρίσημο

Τα βήματα του χορού ολοκληρώνονται σε πέντε ( 5 ) μουσικά μέτρα

ΛΑΒΗ ΤΟΥ ΧΟΡΟΥ

Η λαβή του χορού είναι από τις παλάμες και με τους αγκώνες λυγισμένους


​​​Τα βήματα αναλυτικά

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Κατεβάσματα

Μουσικό αρχείο του χορού

Κατεβάστε το μουσικό αρχείο του χορού από Dropbox σε μορφή mp3

Λαογραφικά και ανάλυση βημάτων

Κατεβάστε την ανάλυση βημάτων και τα λαογραφικά του χορού σε μορφή pdf από OneDrive


Video του χορού

Από την ιστοσελίδα του ΙΕΠ

Video 1 Δείτε παρουσίαση του χορού με ένα  χορευτή με μέτρημα χωρίς μουσική
Video online1 Δείτε παρουσίαση του χορού με έναν χορευτή με μουσική
Video online 31

Δείτε παρουσίαση του χορού με ομάδα χορευτών με μουσική


Από το δυαδίκτυο

 

Η Σ.Σ.Ε.

Λαογραφικός Χορευτικός Όμιλος Πατρών –  Σάββατο 15/06/2013


Home 1Φυσική αγωγή επιστροφήΧορός επιστροφή

Τα σχόλια έχουν κλείσει.